Powiadomienia Podglądacz Tak • Nie Głosy Czat Online Kamerki Szukaj Ranking Forum Gry Klub Gwiazd

Krosno - Historia !!!

Początki

Krosno - zostało lokowane przez Kazimierza Wielkiego około połowy XIVstulecia na obszarze, który wcześniej zajmowała osada o charakterzerolniczym. Jej najstarsze ślady - potwierdzone badaniamiarcheologicznymi - sięgają X i XI wieku. Na istnienie osady i jejrolniczy charakter wskazuje najstarszy zachowany dokument, wydany wroku 1282 przez księcia Leszka Czarnego, w którym po raz pierwszy użytazostała nazwa Krosno. Wszelkiego rodzaju spekulacje dotyczące lokacjimiasta w roku 1348 nie znajdują uzasadnienia źródłowego. Pierwszą pewnądatą, którą można przypisać Krosnu jes rok 1367. Wtedy to KazimierzWielki wydał dokument potwierdzający sprzedaż wójtostwa krośnieńskiegoPeszkowi z Tarnowa przez dotychczasowych wójtów Michała i Jakusza.Dokument ów określał uposażenie wójta, jego prawa i obowiązki, a takżepowinności osadników. Konsekwencją lokacji miasta było rozpoczęcie wlatach 60-tych XIV wieku budowy fortyfikacji typu murowanego. Fakt tensprawił, iż Krosno znalazło się w grupie 23 ośrodków miejskich, wktórych obwarowania ufundowane zostały przez Kazimierza Wielkiego.Obronności miasta sprzyjało dodatkowo jego położenie na naturalnymwzniesieniu, w widłach rzek Wisłoka i Lubatówki.

Już od początków swego powstania miasto odgrywało znaczną rolę wzakresie produkcji rzemieślniczej i handlu. Do najstarszych rzemiosł wmieście należały trzy - najbardziej typowe dla średniowiecznej EuropyŚrodkowej - tj.: rzeźnicze, szewskie i piekarskie. Rzeźnicy tworzylicech już przed rokiem 1403, gdyż z tego czasu pochodzi statut cechowy -jeden z najstarszych zachowanych w Polsce. Szewcy zorganizowali swójcech również stosunkowo wcześnie, na co wskazują statuty z lat 1424 i1459. Cech piekarski istniał już w pierwszej połowie XV wieku. Cechąwspólną wszystkich statutów cechowych był fakt, iż zostały one spisanew języku niemieckim, co rzuca pewne światło na skład narodowościowymiasta w pierwszym okresie jego funkcjonowania, kiedy to patrycjatmiejski tworzyli osadnicy narodowości niemieckiej, z czasemspolonizowani. W wieku XVI liczba organizacji cechowych dochodziła doczterdziestu. Wówczas wyróżnił się cech sukienników, gdyż poważną rolęw mieście odgrywała produkcja płócien i barchanów, z której Krosnoznane było nie tylko w Polsce ale i za granicą.

Średniowiecze

Ważną rolę w średniowiecznym Krośnie odgrywał handel. Odbywały siętu cotygodniowe targi poniedziałkowe oraz kilka dużych targówdorocznych. Oprócz tzw. handlu wewnętrznego - dzięki korzystnemupołożeniu geograficznemu - miasto miało swój udział w wielkim handluwywozowo-przywozowym i tranzytowym. Główne szlaki handlowe prowadziłyna Ruś Halicką oraz Węgry. Towarami eksportowymi stały się: sukno,wyroby kotlarskie, konie, bydło rogate, natomiast importowano głównie:żelazo, miedź, wyroby metalowe i oczywiście wino.

Niezwykle ważnym wydarzeniem w dziejach Krosna był rok 1523, wktórym nastąpiło wykupienie wójtostwa z rąk Jana Bonera, wielkorządcy iżupnika krakowskiego. Rada miejska, sprawująca odtąd funkcjedziedzicznego wójta, stała się samodzielną, najwyższą zwierzchnością wmieście. Na jej czele stał burmistrz wybierany z grona rajców. Rozległekompetencje rady powodowały częste spory i zatargi z cechami ipospólstwem, mimo tego, na przestrzeni XVI i I pół. XVII stulecia,Krosno doszło do swego największego rozkwitu. Miasto otoczone było jużwówczas murem obronnym uzupełnionym o fortyfikacje typu ziemnego ifragment drugiego murowanego obwodu warownego, od roku 1461 posiadałowłasny wodociąg, a ponadto cegielnię, młyn, folusz, blech oraz łaźnię.Stanowiło ważny ośrodek produkcji rękodzielniczej oraz wymianyhandlowej. Bardzo szybko stało się centrum handlu winem węgierskim.Handel ten stał się podstawą wielkich fortun kilku rodzinmieszczańskich. Na wysoki poziom życia umysłowego parva Cracovia[mały Kraków], jak określano wówczas Krosno, duży wpływ miaładziałalność szkoły parafialnej oraz bardzo liczne wyjazdy młodychkrośnian na studia do Akademii Krakowskiej, gdzie wykładali m.in. Pawełz Krosna czy Marcin z Krosna. Szesnastowieczne Krosno przewyższało dwapobliskie miasta: Sanok i Biecz nie tylko zasobnością, gospodarnością,organizacją pracy czy zasięgiem kontaktów handlowych, ale i szacowanąna około 3-4 tysiące liczbą mieszkańców.

O wyjątkowym znaczeniu miasta świadczy fakt umieszczenia widoku Krosna w dziele Brauna i Hoghenberga Civitates orbis terrarum w godnym towarzystwie miast: Krakowa, Poznania, Warszawy, Zamościa, czy dziele Cellariusa wydanym w roku 1659 Regni Poloniae magniąue Dukatus Lithuanie novissima descriptio.Zapleczem gospodarczym miasta były folwarki i posiadłości ziemskiepołożone we wsiach: Suchodół, Białobrzegi, Krościenko Niżne, czyGłowienka. Druga połowa wieku XVII to okres stopniowej utratywcześniejszej pozycji miasta. Na stan ten złożyło się kilka przyczyn.Przede wszystkim najazdy wojsk nieprzyjaciela, począwszy od potopuszwedzkiego, napaści wojsk Rakoczego, aż po najazdy Tatarów, którepustoszyły i niszczyły przedmieścia i okoliczne wsie, liczne klęskiżywiołowe, z których najgroźniejszy okazał się pożar w roku 1638.

Potwierdzenie przez Stanisława Augusta Poniatowskiego w roku 1764przywilejów miasta było ostatnim aktem królewskim dotyczącym Krosna wdziejach dawnej Rzeczpospolitej. W okresie konfederacji barskiejmieszkańcy wspierali konfederatów, a pod Krosnem miały miejsce potyczkiz wojskami carskimi. Dnia 12 VI 1772 r. do Krosna wkroczyli Austriacy irozpoczął się dla miasta okres niewoli. Wraz z kasatą zakonu jezuitów(1773) zlikwidowano prowadzoną przez nich szkołę i bursę. Gwałtowniespadła liczba mieszkańców, pogorszył się stan sanitarny i wygląd miasta.

Jedynym rzemiosłem, które w tym czasie przeżywało jeszcze swójrozwój było tkactwo, którego podstawę stanowiła rozwinięta na szerokąskalę uprawa lnu i konopi, a najważniejszymi ośrodkami przemysłutkackiego były Korczyna i Kombornia. Liczne klęski żywiołowe jakie razpo raz nawiedzały miasto, w szczególności pożary, powodzie inieurodzaje spowodowały ekonomiczny zastój Krosna i okolic.Pogarszająca się z roku na rok sytuacja ekonomiczna miasta niezahamowała jednak wśród Krośnian woli i ducha walki o polskość.Dziewiętnastowieczne zrywy powstańcze miały swoje echo również naterenie ziemi krośnieńskiej. Ludność miasta, w szczególnościmieszczanie wzięli udział w wydarzeniach lat 1830-31, 1846, 1848 oraz1863-64.

Okres autonomii galicyjskiej

Autonomia galicyjska - obejmująca lata od 1867 do wybuchu I wojnyświatowej - stała się dla Krosna okresem przełomowym. W wyniku nowegopodziału administracyjnego utworzono powiat krośnieński, a tym samymKrosno podniesione zostało do rangi miasta powiatowego. W myśl uchwałyz roku 1867 otrzymało własny samorząd i zostało siedzibą starostwa.Dzięki staraniom władz samorządowych powstało w mieście wiele nowychtowarzystw, szkół i instytucji m.in.: Towarzystwo Zaliczkowe (1874),Krajowa Szkoła Tkacka (l889), Towarzystwo Mieszczańskie "Zgoda"(l891),Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" (1892), Fabryka Blichu iApretury (1892), Seminarium Nauczycielskie Męskie (1895), cegielniaparowa i fabryka wyrobów glinianych "Karol" w Polance pod Krosnem(1897), Szkoła Realna (1900), Rafineria Nafty (1905).

Największe znaczenie w omawianym okresie miał właśnie przemysłnaftowy, który rozwinął się z inicjatywy Ignacego Łukasiewicza, TytusaTrzcieskiego, Karola Klobassy. Gdy rozpoczęte w roku 1854 robotyposzukiwawcze potwierdziły istnienie pokładów "oleju skalnego"zawiązali oni w 1856 roku spółkę w celu poszukiwania i wydobywania ropynaftowej w Bóbrce. Tam też powstała pierwsza kopalnia. Klobassa iTrzecieski dali kapitał potrzebny do rozpoczęcia i prowadzenia robótgórniczych, zaś Łukasiewicz objął kierownictwo owych prac. W tym samymroku zbudowano pierwszą na ziemiach polskich destylarnię ropy naftowejw Ulaszowicach koło Jasła. Obok kopalni w Bóbrce, dzięki inicjatywieŁukasiewicza, uruchomiono rafinerię nafty w Chorkówce, która była wowym czasie największym zakładem krajowego przemysłu naftowego. Podkoniec XIX wieku 45% udziałów w kopalni w Bóbrce nabył William HenryMac Garvey, natomiast powstałe w roku 1895 Galicyjskie KarpackieNaftowe Towarzystwo Akcyjne przejęło wszystkie kopalnie i zakładyprzemysłu naftowego w Galicji - w tym również kopalnię w Bóbrce. W tensposób pierwsza na ziemiach polskich kopalnia utworzona za pomocąpolskich kapitałów, przeszła na długie lata w posiadanie kapitałuzagranicznego.

Poważne znaczenie dla rozwoju przemysłu i całego układu stosunkówekonomicznych miała komunikacja. Do roku 1884 Krosno nie miałopołączenia kolejowego, co poważnie hamowało rozwój miasta. Dopierobudowa wiatach 1872-1884 tzw. linii transwersalnej otworzyła kontakt zogólnogalicyjskim rynkiem handlowym.

Wśród burmistrzów z czasów autonomii na szczególne wyróżnieniezasłużyli: Adam Śmiglewski i Wojciech Pik, którzy przeprowadziliodbudowę ruin pojezuickich, Modest Humiecki - krzewiciel podniesieniastanu higieny miasta, August Lewakowski, walczący o rozwój przemysłutkackiego oraz Feliks Czajkowski, inicjator założenia seminariumnauczycielskiego i opiekun szkolnictwa krośnieńskiego.

Okres I Wojny Światowej

W czasie I wojny światowej Krosno znalazło się w ogniu działańwojennych i poniosło znaczne straty, było bombardowane i rabowane.Ludność cywilna cierpiała wskutek represji wojsk austriackich irosyjskich. Budynki szkolne i inne gmachy zamienione zostały naszpitale lub magazyny wojskowe. Wojska.okupacyjne opuściły ostateczniemiasto w maju 1915 r. Od tego czasu, mimo kłopotów i trudności,rozpoczęła się odbudowa życia miejskiego. Już we wrześniu tegoż rokuuruchomiono wszystkie szkoły istniejące wcześniej w Krośnie: wydziałowąmęską i żeńską, seminarium nauczycielskie żeńskie, szkołę tkacką orazuzupełniającą szkołę przemysłową. Miasto dość szybko zostałozelektryfikowane, otrzymało także sieć gazociągową i wodociągową.

Okres międzywojenny

W okresie międzywojennym Krosno, jako znaczny ośrodek przemysłowy,osiągnęło ważną pozycję gospodarczą w grupie miast Polski południowej.W roku 1918 na bazie tradycji związanych z tkactwem uzyskano zgodę nabudowę międlarni i przędzalni lnu. Pięć lat później rada miejska nabyłaczęść akcji Towarzystwa Akcyjnego Zakładów Przędzalniczych w Krośnie. Wroku 1935 Zakłady Przemysłu Lnianego stanowiły już dużą i dobrzeprosperującą fabrykę, na bazie której powstała Fabryka PrzemysłuLniarskiego "Lnianka". W latach 1920-1924 powstały "Polskie Huty Szkła- Spółka Akcyjna". Rozbudowa zakładu trwała przez cały okresmiędzywojenny. W listopadzie 1928 r. rozpoczęto budowę ZakładówGumowych "Wudeta", które produkowały obuwie, płyty gumowe, płaszczenieprzemakalne. Pełny rozruch tej fabryki nastąpił jednak dopiero wroku 1932. W 1928 r. Galicyjskie Karpackie Naftowe Towarzystwo Akcyjneweszło w skład koncernu naftowego pod nazwą "Małopolska" GrupaFrancuskich Towarzystw Przemysłowych i Handlowych w Polsce. Kopalniaropy naftowej w Bóbrce aż do wybuchu II wojny światowej pozostawała wramach tegoż koncernu.

Rękodzielnictwo okresu międzywojennego grupowało się w czterechstowarzyszeniach przemysłowych: Cechu Wielkim, CechuMasarsko-Wędliniarskim, Cechu Szewców i Cholewkarzy oraz CechuStolarzy. PierwsząNajstarszą Piekarnię Mieczysława Bergmana, Pierwszorzędny ZakładMasarski Antoniego Frączka, czy nowoczesny Pierwszorzędny ZakładFryzjerski Bronisława Serwy. Mimo to, najbardziej oryginalnym i znanymrzemieślnikiem i działaczem społecznym był Michał Mięsowicz -założyciel Pierwszej Krajowej Fabryki Zegarów Wieżowych (1901),nagradzanej za swe wyroby na licznych wystawach krajowych izagranicznych. Największym życiowym sukcesem Mięsowicza było zdobyciezłotego medalu na Międzynarodowej Wystawie Przemysłowej w Paryżu zawystawiony tam zegar wieżowy. Istniejące do dziś cztery mechanizmyzegarów wieżowych znajdujące się w Krośnie pochodzą właśnie z tejfabryki.

Okres dwudziestolecia międzywojennego charakteryzował się stosunkowoznacznym rozwojem rozbudowy i przyrostem ludności Krosna. W związku zprzyłączeniem Krościenka Niżnego i Białobrzegów obszar miastapowiększył się trzykrotnie. Ważne znaczenie dla rozwoju przestrzennegomiasta miała decyzja budowy lotniska podjęta w roku 1928. Wkrótceprzeniesiono do Krosna szkołę lotniczą z Bydgoszczy, dla której wlatach 30-tych rozpoczęto budowę hangarów, poszerzono lotnisko o gruntywsi Głowienka i Polanka.

Okres II Wojny Światowej

Pomyślny rozwój miasta został przerwany wybuchem II wojny światowej.Dnia 8 września do Krosna wdarł się zmotoryzowany oddział Niemców z IDywizji Górskiej gen. Kublera. Po krótkiej walce miasto zostało zajęte.W wyniku pacyfikacji, rozstrzeliwań, egzekucji, likwidacji Żydów iCyganów na terenie powiatu krośnieńskiego w latach okupacji zginęłoponad 3700 osób. Szczególnie tragiczny był los Żydów. Pod koniec roku1941 zamknięto ich w gettach, zorganizowanych w Krośnie, Jedliczu iDukli. Część z nich wywieziono do Jasła, Frysztaka i Nowego Żmigrodu.Bezwzględnej polityce okupanta już od pierwszych dni wojny zaczęto sięprzeciwstawiać, tworząc organizacje konspiracyjne. Już jesienią 1939roku powstała Młoda Polska pod przywództwem Zenona Soboty, któraprzyłączyła się do Tajnej Organizacji Wojskowej, a następnie do ZwiązkuWalki Zbrojnej. Początki najsilniejszej i najaktywniejszej organizacjiwojskowej, jaką był ZWZ, a potem AK, sięgają końca roku 1939, kiedy tona teren powiatu krośnieńskiego przybył por. rez. Stanisław Pieńkowski.Mianowany inspektorem w Jaśle przystąpił on do tworzenia organizacjiZWZ w terenie. Pierwszym komendantem i organizatorem ZWZ w krośnieńskimbył por. rez. Józef Cząstka ps. "Kotwicz".

Po II Wojnie Światowej

Po zaciętych walkach z Niemcami, we wrześniu 1944 r. do miastawkroczyły wojska 38 armii I Frontu Ukraińskiego. W wyniku zniszczeńwojennych i rabunkowej polityki okupanta istniejący w okresiemiędzywojennym przemysł został niemal całkowicie zniszczony.Zdewastowano i wywieziono urządzenia produkcyjne z Huty Szkła, ZakładówPrzemysłu Lnianego, jeszcze w początkach 1939 r. zdemontowano fabrykę"Wudeta", której nie uruchomiono już po roku 1944. Mimo tak dużychstrat przystąpiono do odbudowy starych i budowy nowych zakładówprzemysłowych. Od roku 1945 rozpoczęto rozbudowę Huty SzkłaGospodarczego, powiększając i modernizując fabrykę utworzonoKrośnieńskie Huty Szkła w Krośnie z zakładami szkła gospodarczego,technicznego i włókna szklanego. Obok przemysłu szklarskiego nadalrozwijał się przemysł włókienniczy z podstawowym zakładem którym byłyKrośnieńskie Zakłady Przemysłu Lniarskiego "Lnianka". Dominującąpozycję w produkcji przemysłowej powiatu zachował przemysł naftowyobejmujący kopalnictwo naftowe, w małym zakresie poszukiwania,rafinerię ropy i gazu, remonty maszyn i urządzeń naftowych. Dnia 7 I1945 r. nastąpiło otwarcie Instytutu Naftowego w Krośnie, który podjąłprace naukowo-badawcze z zakresu geologii nafty, wiertnictwa,wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego. [Do nowych gałęzi przemysłuw Krośnie należy zaliczyć przemysł obuwniczo-skórzany. DzisiejszaFabryka Obuwia Sportowego "Fabos" powstała w 1946 r. z niewielkiegoprzedsiębiorstwa szewskiego. - fabryka ta już nie istnieje, przyp. red.].Nowopowstałym zakładem jest również Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnegopracująca pod tą nazwą od roku 1963. Największym przedsiębiorstwemprzemysłu środków transportu stały się Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnegood 1969 r. znane pod nazwą: Fabryka Amortyzatorów "Polmo" [obecnie: Delphi Chassis Krosno S.A. - przyp. red.]. Oprócz przemysłu państwowego i spółdzielczego rozwijało się rzemiosło zrzeszone w Cechu Rzemiosł Różnych.

Lata 1975-2000

Od roku 1975 Krosno staje się centrum administracyjnym województwakrośnieńskiego. Miasto zajmuje powierzchnię ok. 45 km kwadratowych iliczy ok. 50 tyś. mieszkańców. Obszar miasta dzieli się na siedemdzielnic oraz pięć osiedli. Poza Śródmieściem z historycznym centrum,dzielnicami są: Białobrzegi, Krościenko Niżne, Polanka, Suchodół,Turaszówka i Zawodzie. Organem stanowiącym gminy Krosno jest RadaMiejska licząca 32 radnych, zaś wykonawczym i zarządzającym ZarządMiasta. Od 1990 r. Krosno jest członkiem - założycielem Związku MiastPolskich i Stowarzyszenia Gmin Małopolskich w Krakowie. Oprócz 12 szkółpodstawowych, działają cztery licea ogólnokształcące i kilka zespołówśrednich szkół zawodowych, Szkoła Muzyczna, Liceum Plastyczne, KolegiumJęzyków Obcych, Kolegium Nauczycielskie, Państwowe Pomaturalne StudiumKształcenia Animatorów Kultury i Bibliotekarzy.

Konto usunięte
Ładnie ładnie :) Ciekawe skąd to jest skopiowane ;) hehehe
30 listopada 2008
Konto usunięte
hehe...ale sie ktos nameczyl xD a ja tylko poczatek przeczytalam xD no ja sie urodzilam w Korsnie ale mieszkam za granica :) a wpadam do Krosna na wakacjie ;P ( ta na dole to moja siorka xD )
30 października 2008
Konto usunięte
hehe... spoko :) heh... ja sie urodzilam w krosnie ale nie mieszkam tu tylko zagranica ^^ co roku wpadam do krosna na wakacje :D pzdr. !!!
21 sierpnia 2008
FetyszystkaLublin
no tyle sie ktos nameczyl a ja do polowy przeczytalam spox miasto od niedawna tu jestem :)
23 marca 2008
EloMatheo
uhuhu się owklejał ktoś tego :DD najlepsza jest końcówka
22 marca 2008
więcej komentarzy (0)

Grupa

Założona 27 lutego 2007 przez evocati.

Inne posty na blogu KROSNO